भारतीय सैन्य म्हणजे देशाच्या सार्वभौमत्वाचा कणा. “देश आधी” ही भावना शब्दांत नव्हे तर कृतीतून जपणारी संस्था. मात्र जेव्हा याच सैन्यातील वरिष्ठ अधिकारी लाचखोरीसारख्या गंभीर प्रकरणात अटकेत सापडतात, तेव्हा केवळ कायदा व्यवस्थेवरच नाही तर संपूर्ण समाजाच्या नैतिक अधःपतनावर प्रश्नचिन्ह उभे राहते.
CBI ने लेफ्टनंट कर्नल दीपक कुमार शर्मा यांना लाचखोरीच्या आरोपाखाली अटक केली. तपासात कोट्यवधी रुपयांची रोख रक्कम, गुप्त व संवेदनशील कागदपत्रे जप्त झाली. हे सर्व आरोप न्यायालयीन प्रक्रियेत सिद्ध व्हायचे आहेत, पण या प्रकरणाने एक वेदनादायक वास्तव समोर आणले आहे — देशाच्या संरक्षणाशी निगडित यंत्रणेतही भ्रष्टाचार खोलवर शिरलेला आहे.
देशभक्ती भाषणात आणि व्यवहारात फरक
सर्वांत धक्कादायक बाब म्हणजे, जे लोक दिवसरात्र “देशभक्ती”, “राष्ट्रधर्म”, “भारतमाता” यांचे गोडवे गातात, त्यांच्याच यंत्रणेत असे प्रकार उघड होतात. टीव्हीवर छातीठोकपणे देशप्रेम शिकवणारे, सोशल मीडियावर धर्म आणि राष्ट्रवादाचे प्रमाणपत्र वाटणारे, आज यावर मूग गिळून बसले आहेत.
देशभक्ती म्हणजे फक्त घोषणा देणे नाही. देशभक्ती म्हणजे जबाबदारी, प्रामाणिकपणा आणि कर्तव्यनिष्ठा. जेव्हा सैन्यातील अधिकारी परदेशी कंपन्यांच्या इशाऱ्यावर लाच घेत असल्याचे आरोप होतात, तेव्हा तो केवळ आर्थिक गुन्हा राहत नाही, तर तो राष्ट्रीय सुरक्षेवरील घाला ठरतो.
“राम भरोसे” झालेले संरक्षण?
जर सैन्यातीलच अधिकारी पैशासाठी संवेदनशील माहिती विकायला तयार असतील, तर सामान्य नागरिकांनी सुरक्षिततेची अपेक्षा कुणाकडून करायची? सीमा सुरक्षित आहे, असे आपण अभिमानाने म्हणतो; पण निर्णयप्रक्रियेत भ्रष्टाचार शिरला असेल, तर ती सुरक्षा केवळ भ्रम ठरते.
आज सामान्य शेतकरी, शिक्षक, लिपिक यांच्यावर संशय घेतला जातो. पण खऱ्या अर्थाने राष्ट्राला धोका कुणापासून आहे, हे विचारण्याची हिंमत फार थोडे लोक दाखवतात. सैन्यातील देशद्रोह हा सर्वांत गंभीर गुन्हा आहे, कारण तो बंदुकीपेक्षा आतून वार करतो.
धर्म, राष्ट्र आणि निवडक संताप
या देशात एखादा विद्यार्थी प्रश्न विचारतो, एखादा लेखक सरकारवर टीका करतो, एखादा अल्पसंख्याक हक्क मागतो — की लगेच “देशद्रोही”चा शिक्का मारला जातो. पण जेव्हा प्रत्यक्षात कोट्यवधींची लाच, गुप्त कागदपत्रे आणि परदेशी कंपन्यांशी संगनमत उघड होते, तेव्हा ती “वैयक्तिक चूक” ठरवली जाते.
ही निवडक देशभक्ती धोकादायक आहे. कारण ती सत्य झाकते आणि सत्ताधाऱ्यांना वाचवते. देशभक्तीचा वापर ढाल म्हणून केला जातो, आणि आतून देश पोखरला जातो.
संस्थांवर विश्वास तुटण्याचा धोका
अशा प्रकरणांचा सर्वांत मोठा परिणाम म्हणजे सामान्य नागरिकांचा संस्थांवरील विश्वास ढासळतो. सैन्य, न्यायव्यवस्था, तपास यंत्रणा — या लोकशाहीचे आधारस्तंभ आहेत. यापैकी एखाद्या स्तंभात भ्रष्टाचार शिरला, तर संपूर्ण इमारत हादरते.
CBI ची कारवाई महत्त्वाची आहे, कारण ती दाखवते की तपास यंत्रणा अजून जिवंत आहे. पण प्रश्न असा आहे — अशी प्रकरणे उघड होण्यासाठी कारवाईच का करावी लागते? अंतर्गत नियंत्रण व्यवस्था कुठे अपयशी ठरते?
खऱ्या देशभक्तीची कसोटी
खरी देशभक्ती म्हणजे —
- प्रश्न विचारण्याची हिंमत
- चुकीला चूक म्हणण्याची प्रामाणिकता
- पद, धर्म, जात न पाहता दोषींवर कारवाईची मागणी
जो भ्रष्टाचारावर गप्प बसतो, तो देशाचा मित्र नाही. जो “आपलाच माणूस आहे” म्हणून गुन्हा झाकतो, तो अप्रत्यक्षपणे देशद्रोहालाच साथ देतो.
आज गरज आहे ती घोषणा कमी आणि जबाबदारी जास्त असलेल्या देशभक्तीची.
लेफ्टनंट कर्नल दीपक कुमार शर्मा प्रकरण हे केवळ एक व्यक्ती किंवा एक लाचखोरीचा मुद्दा नाही. हे प्रकरण आरसा आहे — आपल्या व्यवस्थेचा, आपल्या दांभिक राष्ट्रवादाचा आणि आपल्या निवडक नैतिकतेचा.
जर सैन्यातील भ्रष्टाचारावरही आपण धर्म, राजकारण आणि सोयीस्कर शांततेचा मुलामा चढवणार असू, तर उद्या देशाचे रक्षण खरंच “राम भरोसे”च राहील.
देश वाचवायचा असेल, तर आधी खोट्या देशभक्तीपासून देशाला वाचवावे लागेल.
