सातारा शहराच्या परिसरात वाढत चाललेल्या कचऱ्याच्या समस्येमुळे अनेक गावांतील नागरिक त्रस्त झाले आहेत. सातारा–सोनगाव रस्त्यावरील सोनगाव कचरा डेपोमधून सतत उठणारा धूर आणि असह्य दुर्गंधीमुळे परिसरातील ग्रामस्थांचे जीवन अक्षरशः त्रस्त झाले आहे. या पार्श्वभूमीवर जकातवाडी ग्रामपंचायतीने सातारा नगरपालिकेकडे निवेदन देत तातडीने उपाययोजना करण्याची मागणी केली आहे. जकातवाडी ग्रामपंचायतीचे लोकनियुक्त सरपंच विकास दळवी यांच्या वतीने मुख्याधिकारी आणि नगराध्यक्ष यांना हे निवेदन देण्यात आले असून, या समस्येकडे तातडीने लक्ष देण्याची विनंती करण्यात आली आहे.
सोनगाव कचरा डेपो ही समस्या आजची नाही. अनेक वर्षांपासून या डेपोमधून उठणारा धूर आणि दुर्गंधी यामुळे जकातवाडी, सोनगाव, साठेवाडी आणि डबेवाडी या गावांतील नागरिकांना मोठा त्रास सहन करावा लागत आहे. विशेषतः कचऱ्याला लागणारी आग किंवा कचऱ्याचे योग्य व्यवस्थापन न झाल्यामुळे उठणारा धूर वातावरणात पसरतो आणि त्याचा परिणाम थेट नागरिकांच्या आरोग्यावर होतो. सकाळपासून रात्रीपर्यंत परिसरात पसरलेला धूर आणि दुर्गंधी यामुळे लोकांना घराबाहेर पडणेही कठीण होते.
या धूर आणि दुर्गंधीचा सर्वाधिक परिणाम लहान मुले आणि ज्येष्ठ नागरिकांवर होत असल्याची चिंता ग्रामस्थांनी व्यक्त केली आहे. अनेकांना श्वसनासंबंधी त्रास, खोकला, डोळ्यांची जळजळ आणि अॅलर्जीचे आजार वाढत असल्याचे स्थानिक नागरिक सांगतात. काही नागरिकांनी तर श्वसनाचे विकार वाढल्याने डॉक्टरांकडे वारंवार जावे लागत असल्याचेही सांगितले आहे. आरोग्याच्या दृष्टीने ही समस्या अत्यंत गंभीर असून याकडे दुर्लक्ष करणे धोकादायक ठरू शकते.
कचरा डेपोच्या समस्येबरोबरच आणखी एक मोठा प्रश्न म्हणजे रस्त्याच्या कडेला टाकला जाणारा कचरा. सातारा–शेंद्रे मार्गावरून ये-जा करणाऱ्या अनेक लोकांकडून रस्त्याच्या कडेला मोठ्या प्रमाणात कचरा टाकला जात असल्याची तक्रार ग्रामस्थांनी केली आहे. यामुळे परिसरात अस्वच्छता वाढत असून दुर्गंधी आणखी वाढते. कचऱ्याच्या ढिगाऱ्यामुळे डास आणि माश्यांचे प्रमाणही वाढत आहे, ज्यामुळे संसर्गजन्य आजारांचा धोका निर्माण झाला आहे.
स्थानिक ग्रामस्थांच्या मते, या कचरा डेपोचे योग्य नियोजन आणि व्यवस्थापन झाले तर ही समस्या मोठ्या प्रमाणात कमी होऊ शकते. कचऱ्याचे वैज्ञानिक पद्धतीने वर्गीकरण, प्रक्रिया आणि विल्हेवाट लावण्याची व्यवस्था असणे आवश्यक आहे. तसेच कचऱ्याला वारंवार लागणाऱ्या आगीवर नियंत्रण ठेवण्यासाठी योग्य यंत्रणा उभारणेही महत्त्वाचे आहे. अनेक शहरांमध्ये कचऱ्याचे व्यवस्थापन करण्यासाठी आधुनिक तंत्रज्ञानाचा वापर केला जातो, त्याच धर्तीवर साताऱ्यातही उपाययोजना करण्याची गरज आहे.
जकातवाडी ग्रामपंचायतीने दिलेल्या निवेदनात नगरपालिकेला स्पष्टपणे सांगितले आहे की, या समस्येवर तातडीने उपाययोजना करण्यात यावी. अन्यथा परिसरातील ग्रामपंचायती आणि नागरिकांच्या वतीने आंदोलन छेडण्याचा इशारा देण्यात आला आहे. ग्रामस्थांचा संताप दिवसेंदिवस वाढत असून प्रशासनाने वेळेत कारवाई केली नाही तर परिस्थिती आणखी गंभीर होण्याची शक्यता आहे.
पर्यावरणाच्या दृष्टीनेही ही समस्या चिंताजनक आहे. कचरा डेपोमधून निघणारा धूर वातावरणातील प्रदूषण वाढवतो आणि हवामानावरही त्याचा विपरीत परिणाम होतो. प्लास्टिक आणि इतर घातक पदार्थ जळल्यामुळे हवेत विषारी वायू पसरतात. यामुळे केवळ आसपासच्या गावांतील नागरिकांनाच नव्हे तर संपूर्ण परिसरातील पर्यावरणालाही धोका निर्माण होतो.
नगरपालिकेने या समस्येकडे गांभीर्याने पाहणे अत्यंत आवश्यक आहे. कचरा व्यवस्थापनासाठी दीर्घकालीन योजना आखणे, डेपोमध्ये योग्य तांत्रिक सुविधा उपलब्ध करून देणे आणि रस्त्याच्या कडेला कचरा टाकणाऱ्यांवर कडक कारवाई करणे गरजेचे आहे. तसेच नागरिकांमध्ये स्वच्छतेबाबत जनजागृती करणेही तितकेच महत्त्वाचे आहे.
आजच्या काळात स्वच्छता आणि पर्यावरण संरक्षण हे अत्यंत महत्त्वाचे विषय बनले आहेत. शहराचा विकास करताना पर्यावरणाचे संतुलन राखणे ही प्रशासनाची जबाबदारी आहे. कचरा व्यवस्थापनाची योग्य व्यवस्था नसल्यास त्याचा फटका सामान्य नागरिकांना बसतो, याचे उदाहरण म्हणजे सोनगाव कचरा डेपोची समस्या होय.
सोनगाव कचरा डेपोमुळे निर्माण झालेली धूर आणि दुर्गंधीची समस्या ही केवळ एका गावाची समस्या नाही, तर ती संपूर्ण परिसराच्या आरोग्याशी आणि पर्यावरणाशी संबंधित आहे. त्यामुळे प्रशासनाने या प्रश्नावर तातडीने ठोस निर्णय घेऊन प्रभावी उपाययोजना करणे आवश्यक आहे. नागरिकांना स्वच्छ आणि निरोगी वातावरणात जगण्याचा अधिकार आहे, आणि तो अधिकार सुरक्षित ठेवणे ही प्रशासनाची जबाबदारी आहे.
