महाबळेश्वर तालुक्यातील पंचायत समिती कार्यालयात लाचलुचपत प्रतिबंधक विभागाने (ACB) पुन्हा एकदा एक मोठी आणि दणदणीत कारवाई केली आहे. २६ नोव्हेंबर रोजी (मंगळवार) सातारा ACB पथकाने रचलेल्या सापळ्यात दोन लोकसेवक १६,५०० रुपयांची लाच स्वीकारताना रंगेहात पकडले गेले. या कारवाईनंतर पंचायत समिती कार्यालयात खळबळ उडाली असून, दोन्ही आरोपींविरुद्ध भ्रष्टाचार प्रतिबंधक अधिनियम १९८८ अंतर्गत गुन्हा दाखल करण्याची प्रक्रिया सुरू आहे.
लाच मागणीचा प्रकार उघडकीस
तक्रारदाराने ACB कडे दिलेल्या तक्रारीनुसार, सोईस्कर ग्रामपंचायतीचा चार्ज मिळण्यासाठी विस्तार अधिकारी सुनिल संभाजी पारठे यांनी तक्रारदाराकडे थेट लाचेची मागणी केली होती. चार्ज देण्यासाठी बीडीओकडे शिफारस करण्याच्या बदल्यात १०,००० रुपये तसेच दरमहा ‘प्रोटोकॉल’ नावाखाली ५,००० रुपये अशी एकूण १५,००० रुपयांची मागणी पारठे यांनी केल्याचे पडताळणीत स्पष्ट झाले.
दरम्यान, ग्रामपंचायतीचे दफ्तर आणि ऑनलाईन कामकाज क्लोज करण्यासाठी १,५०० रुपये लाच तालुका व्यवस्थापक ओंकार संतोष जाधव यांनी मागितल्याचेही तपासात निष्पन्न झाले. यामुळे तक्रारदाराने थेट ACB कडे धाव घेतली आणि संपूर्ण प्रकरणाची उकल झाली.
सापळा रचून आरोपी रंगेहात पकडले
तक्रारदाराच्या तक्रारीची पडताळणी केल्यानंतर ACB सातारा पथकाने योग्य नियोजन करून पंचायत समिती कार्यालयात सापळा रचला. ठरलेल्या वेळी तक्रारदाराने पंचासमक्ष दोन्ही आरोपींना पैसे दिले.
- विस्तार अधिकारी सुनिल पारठे यांनी १५,००० रुपये
- तर तालुका व्यवस्थापक ओंकार जाधव यांनी १,५०० रुपये
तक्रारदाराकडून स्वीकृत केले. लाच रक्कम स्वीकारताच ACB पथकाने दोन्ही आरोपींना ताब्यात घेतले. ही कारवाई अगदी व्यवस्थित आणि योजनाबद्ध पद्धतीने पार पडली.
अटक केलेल्या आरोपींची माहिती
- सुनिल संभाजी पारठे
- वय : ५०
- पद : विस्तार अधिकारी, पंचायत समिती महाबळेश्वर
- ओंकार संतोष जाधव
- वय : २७
- पद : तालुका व्यवस्थापक (Assk BM), आपले सरकार सेवा केंद्र, पंचायत समिती महाबळेश्वर
या दोघांनी शासकीय कामात थेट लाच मागणी केल्याचे आणि प्रत्यक्ष स्वीकारल्याचे स्पष्ट झाल्याने त्यांच्यावर पुढील कायदेशीर कारवाई सुरू आहे.
कायद्याची कारवाई सुरू
दोघांविरुद्ध महाबळेश्वर पोलीस ठाण्यात भ्रष्टाचार प्रतिबंधक अधिनियम १९८८ अन्वये गुन्हा दाखल करण्यात येत आहे.
या अधिनियमांतर्गत दोषी सिद्ध झाल्यास कठोर शिक्षा, दंड तसेच सरकारी सेवेतून निलंबन किंवा बडतर्फीची कारवाईही होऊ शकते.
सरकारी कार्यालयात अकार्यक्षमता, फाइल्स थांबवून ठेवणे, चार्ज देण्यात जाणूनबुजून विलंब करणे अशी लाच मागणीची प्रकरणे सातत्याने वाढत असताना ACB ची कारवाई सामान्य नागरिकांसाठी न्यायाचा दिलासा देणारी ठरते.
कारवाई करणारे अधिकारी
ही संपूर्ण कारवाई पोलिस उपअधीक्षक राजेश वाघमारे यांच्या मार्गदर्शनाखाली करण्यात आली.
पथकातील अधिकारी व कर्मचारी :
- पोलीस निरीक्षक सुप्रिया गावडे
- नितीन गोगावले
- निलेश राजपूरे
- निलेश चव्हाण
- अजयराज देशमुख
तपासाची जबाबदारी पो.नि. सुनिल दाजी पाटील यांच्याकडे देण्यात आली आहे.
पंचायत समितींतील भ्रष्टाचाराचे वाढते प्रमाण
ग्रामपंचायतीचे चार्ज, खात्यांची पडताळणी, ऑनलाईन कामकाज, प्रलंबित बिलांचे निपटारे, शासकीय योजनांवरील अहवाल अशा अनेक कार्यांसाठी पंचायत समिती कार्यालयांतून दररोज नागरीकांचे, ग्रामसेवकांचे व अन्य पदाधिकाऱ्यांचे कामे होत असतात.
पण या प्रक्रियेत काही अधिकारी अनधिकृत आर्थिक लाभ कमविण्यासाठी विविध बाबींमध्ये लाच मागण्याचे प्रकार वाढत असल्याचे अनेकदा समोर येते.
या प्रकरणातूनही हेच स्पष्ट झाले की शासकीय यंत्रणेमध्ये असलेले काही लोकसेवक आपले अधिकार वापरून लोकांना त्रास देतात आणि पैशांची मागणी करतात. मात्र, ACB सारख्या प्रामाणिक संस्थेमुळे असे प्रकार उघडकीस येतात आणि दोषींना शिक्षा होते.
नागरिकांनी पुढे येण्याची गरज
ACB सातारा यांनी नागरिकांना विशेष आवाहन केले आहे की,
कोणत्याही शासकीय अधिकाऱ्याकडून लाच मागितल्यास लगेच ACB कार्यालयाशी किंवा १०६४ या हेल्पलाईनवर संपर्क साधावा.
लाच देणे आणि लाच घेणे दोन्ही गुन्हे असले तरी, तक्रारदारास ACB प्रतिसाद देऊन योग्य संरक्षण देते.
अनेकदा भीतीपोटी किंवा अडचणीच्या कामासाठी तडजोड करून लाच देणारे नागरिक गप्प बसतात. पण असे झाल्यास अशा भ्रष्ट प्रथांना अप्रत्यक्ष आधार मिळतो. नागरिकांनी धाडस करून तक्रार करणे हेच अशा भ्रष्टाचाराचे औषध आहे.
ACB च्या कारवाईमुळे निर्माण झालेली चर्चा
महाबळेश्वर पंचायत समिती सदैव व्यस्त राहणारी कार्यालये आहेत. तब्बल दोन लोकसेवकांना त्यांच्या टेबलवरच ACB ने पकडल्याने परिसरात चर्चा रंगल्या आहेत.
यामुळे इतर भ्रष्टाचारप्रेमी अधिकारी व कर्मचारी यांना कठोर संदेश मिळाला आहे की, ACB ची नजर सदैव सक्रिय आहे आणि कोणत्याही क्षणी सापळा रचला जाऊ शकतो.
स्थानिक ग्रामसेवक, सरपंच, ग्रामपंचायत सदस्य आणि नागरिकांनीही या कारवाईचे स्वागत केले असून, “ज्यामुळे आमचे अडलेले कामे लाचाशिवाय होण्यास मदत होईल” असे मत व्यक्त केले आहे.
महाबळेश्वर पंचायत समितीत ACB ने केलेली ही कारवाई अत्यंत महत्त्वपूर्ण आहे.
एका बाजूला भ्रष्टाचाराला रोखण्यासाठी ACB पथक झटत आहे तर दुसरीकडे नागरिकांनीही पुढाकार घेऊन अशा प्रकरणांची तक्रार करणे आवश्यक आहे. ग्रामपंचायतींच्या कामकाजात पारदर्शकता येण्यासाठी आणि सामान्य नागरिकांना त्रास होऊ नये यासाठी अशा धडक कारवाया आवश्यक आहेत.
हि कारवाई हे स्पष्ट दाखवून देते की,
“लाच मागणाऱ्या कोणालाही ACB सोडणार नाही. नागरिकांनी उघडपणे आवाज उठवला तरच प्रशासन बदलू लागेल.”
महाबळेश्वरमधील या प्रकरणामुळे पुन्हा एकदा भ्रष्टाचाराविरुद्धचा लढा सक्षमपणे उभा राहिला आहे.
