आजच्या काळात जेव्हा माध्यमं बहुतेक वेळा सत्ताधाऱ्यांची वकिली करताना दिसतात, तेव्हा काही पत्रकार अजूनही सत्यासाठी झगडत आहेत हे पाहून आशेचा किरण दिसतो. अशाच धाडसी पत्रकारितेचं उदाहरण म्हणजे झी 24 तासचे पत्रकार चंद्रकांत फुंदे (Chandrakant Funde) आणि संपादक कमलेश सुतार (Kamlesh Sutar).
पार्थ अजित पवार यांच्या कोरेगाव पार्कमधील वादग्रस्त जमीन प्रकरणाचा पर्दाफाश करून या दोघांनी खरी पत्रकारिता म्हणजे काय हे पुन्हा एकदा दाखवून दिलं आहे.
१. आजची माध्यमं आणि मूक साक्षीदार बनलेली परिस्थिती
भारतीय माध्यमविश्व सध्या एका विचित्र वळणावर उभं आहे. अनेक वृत्तसंस्था सत्तेच्या दबावाखाली आपला आवाज गमावत आहेत. जाहिराती, राजकीय लाभ, आणि मालकांच्या हितसंबंधांमुळे ‘सत्य’ हे वारंवार दडपलं जातं.
अशा पार्श्वभूमीवर, जेव्हा एखादं माध्यम धाडसानं सत्ताधाऱ्यांच्या घराण्याशी संबंधित प्रकरण उघड करतं, तेव्हा ते केवळ पत्रकारिता नसून, लोकशाहीची खरी सेवा ठरते.
२. कोरेगाव पार्क प्रकरणाची उत्कंठावर्धक कथा
पुण्यातील कोरेगाव पार्क – शहरातील सर्वात प्रतिष्ठित भाग. इथे तब्बल ४० एकरांची जमीन पार्थ अजित पवार यांच्या मालकीत गेली, आणि तीही महार वतनाची सरकारी जमीन.
आश्चर्य म्हणजे, पुण्याचे कलेक्टर म्हणतात की त्यांना या व्यवहाराची माहितीच नाही! म्हणजे शासनाच्या नाकाखाली एवढं मोठं व्यवहार होतो, आणि प्रशासन अनभिज्ञ राहतो – हा प्रकारच लोकशाहीला काळिमा फासणारा आहे.
पण खरी गंमत म्हणजे – या ४० एकर जमिनीचा व्यवहार फक्त ₹५०० स्टॅम्प ड्युटीवर झाला. एवढ्या मोठ्या व्यवहारात सरकारी महसूल गेला कोठे? कोणाच्या आशीर्वादाने हे सगळं घडलं?
या प्रश्नांची उत्तरं फक्त धाडसी पत्रकारच शोधू शकतात.
३. चंद्रकांत फुंदे: निर्भीड सत्यशोधक
चंद्रकांत फुंदे यांनी ही बातमी उघड करताना जे धाडस दाखवलं, ते आजच्या पत्रकारितेत दुर्मिळ आहे.
कारण, पार्थ अजित पवार हे केवळ अजित पवारांचे सुपुत्र नाहीत, तर ते सत्तेच्या केंद्रस्थानी असलेलं नाव आहे. त्यांच्या विरोधात आवाज उठवणं म्हणजे राजकीय दबाव, धमक्या, आणि सामाजिक बहिष्काराचा धोका पत्करणं.
तरीही फुंदे यांनी ‘लोकशाहीच्या पाठीशी उभं राहणं’ हे आपलं कर्तव्य मानलं.
त्यांनी केवळ माहिती मिळवली नाही, तर ती जनतेसमोर आणण्याचं धैर्य दाखवलं.
४. कमलेश सुतार: संपादक म्हणून घेतलेला धाडसी निर्णय
एका पत्रकाराने बातमी शोधली, पण संपादकानं ती चालवायचं ठरवलं नाही, तर ती बातमी मरते.
पण झी 24 तासचे संपादक कमलेश सुतार यांनी ही बातमी प्रसिद्ध करण्याचं धाडस केलं.
त्यांना ठाऊक होतं की या रिपोर्टमुळे राजकीय दबाव येऊ शकतो, जाहिराती थांबू शकतात, किंवा विरोधकांकडून हल्ले होऊ शकतात. तरी त्यांनी सत्याला प्राधान्य दिलं.
ही संपादकीय स्वतंत्रतेची सर्वोच्च पातळी आहे, जी आज फारच कमी माध्यमांमध्ये शिल्लक आहे.
५. पारदर्शकतेसाठी झगडणारी खरी पत्रकारिता
चंद्रकांत फुंदे आणि कमलेश सुतार यांनी दाखवून दिलं की पत्रकारिता ही फक्त ‘न्यूज वाचणं’ नाही, तर सत्तेचं उत्तरदायित्व ठरवणं आहे.
त्यांनी ही बातमी दिली नसती, तर आपण फक्त ‘गृहनिर्माण प्रकल्पाच्या उद्घाटनाची जाहिरात’ पाहिली असती.
जनतेला सत्यापर्यंत पोहोचू दिलं नसतं.
त्यांनी दाखवून दिलं की अजूनही महाराष्ट्रात अशी माध्यमं आहेत जी ‘सत्य’ विकत नाहीत, तर ‘सत्य’ दाखवतात.
६. जैन बोर्डिंग प्रकरण आणि पुण्यातील पत्रकारिता
अलीकडेच पुण्यातील जैन बोर्डिंग प्रकरण उघड करणारे पत्रकार ओंकार वाबळे आणि आता दादांचं म्हणजेच पार्थ अजित पवारांचं प्रकरण उघड करणारे चंद्रकांत फुंदे –
या दोघांनी दाखवून दिलं की पुणे शहर अजूनही सत्यासाठी झगडतंय.
पत्रकारिता म्हणजे सत्तेला खुश करणं नव्हे, तर अन्यायाला आरसा दाखवणं हेच या दोघांनी सिद्ध केलं आहे.
७. समाजासाठी याचे महत्त्व
लोकशाहीत पत्रकारिता ही चौथी सत्ता आहे असं म्हटलं जातं.
जर ही सत्ता विकली गेली किंवा मूक झाली, तर बाकीच्या तीन सत्तांवर कोणीच नियंत्रण ठेवू शकणार नाही.
म्हणूनच अशा धाडसी पत्रकारांना पाठिंबा देणं, त्यांचं कौतुक करणं ही प्रत्येक नागरिकाची जबाबदारी आहे.
आजच्या काळात फुंदे आणि सुतार यांचं धैर्य ही केवळ एक बातमी नाही, तर एक प्रेरणा आहे.
८. राजकीय प्रभाव आणि सत्तेची भीती
राजकारणात प्रभावशाली घराण्यांविरुद्ध काही बोलणं हे अनेकदा स्वतःचं नुकसान ओढवून घेणारं ठरतं.
तरीही या पत्रकारांनी कोणत्याही भीतीशिवाय सत्य मांडलं.
याचा अर्थ असा की महाराष्ट्रात अजूनही अशी काही माणसं आहेत जी सत्तेच्या विरोधात जरी उभं राहिली, तरी सत्याचं रक्षण करण्यासाठी मागे हटत नाहीत.
९. लोकशाहीसाठी प्रेरणादायी घटना
या घटनेनं लोकशाहीतील चौथ्या स्तंभाला नवजीवन दिलं आहे.
जर प्रत्येक माध्यमगृहानं सत्तेच्या चुकीच्या कृत्यांवर असाच प्रकाश टाकला, तर भ्रष्टाचार, गैरव्यवहार, आणि राजकीय घराणेशाही थांबवणं शक्य आहे.
सत्याची बाजू घेताना माध्यमं धैर्य दाखवतील, तेव्हाच लोकशाही खऱ्या अर्थानं मजबूत बनेल.
१०. खरी पत्रकारिता जिवंत आहे!
चंद्रकांत फुंदे आणि कमलेश सुतार यांचं हे काम म्हणजे पत्रकारितेच्या इतिहासातील एक प्रेरणादायी पान आहे.
त्यांच्या या कृतीनं सिद्ध केलं की आजही काही माध्यमं नैतिकतेचा आणि धैर्याचा मार्ग निवडतात.
त्यांनी फक्त एक बातमी नाही, तर संपूर्ण समाजात एक जागृतीचा संदेश दिला आहे —
की अजूनही खरी पत्रकारिता जिवंत आहे, फक्त तिला ओळखण्याचं आणि कौतुक करण्याचं धैर्य आपल्या समाजानं दाखवायला हवं.
चंद्रकांत फुंदे आणि कमलेश सुतार — मनःपूर्वक अभिनंदन!
तुमच्यासारख्या पत्रकारांमुळेच लोकशाही जिवंत राहते, आणि ‘सत्य’ हा शब्द अजूनही भारतीय समाजात आदरा
