अहमदनगर शहरात नुकताच एक प्रकार घडला. राष्ट्रवादी काँग्रेस (अजित पवार गट) यांच्याशी संबंधित आमदार संग्राम जगताप यांच्या पाठिंब्याने काही कार्यकर्त्यांनी रस्त्यावर रांगोळी काढली. या रांगोळीत “I ❤️ Mohmad” असे लिहिलेले होते. मात्र, या रांगोळीवरून जाणीवपूर्वक वाहनांची ये-जा सुरू करण्यात आली. ही कृती पाहता तणावाचे वातावरण निर्माण झाले. पोलिसांनी दोन जणांना ताब्यात घेतले, पण लवकरच सोडून दिले जाण्याची शक्यता वर्तवली जात आहे. कारण अशा प्रकारच्या घटना पोलिसांच्या मूक संमतीशिवाय घडूच शकत नाहीत.
ही घटना केवळ एका रांगोळीपुरती मर्यादित नाही, तर तिच्यामागे अनेक राजकीय आणि सामाजिक पैलू दडलेले आहेत. धार्मिक भावना भडकावणे, समाजात द्वेष पसरवणे आणि निवडणुकीच्या पार्श्वभूमीवर तणावाचे वातावरण निर्माण करणे हेच यामागचे मुख्य उद्दिष्ट असल्याचे स्पष्ट होते.
रांगोळी – कला की कटकारस्थान?
भारतीय संस्कृतीत रांगोळी ही शुभत्वाचे प्रतीक मानली जाते. सण-उत्सवात घरासमोर रांगोळी काढली जाते. पण अहमदनगरमधील रांगोळी पारंपरिक नसून राजकीय हेतूने काढली गेल्याचे उघड होते. “I ❤️ Mohmad” असे लिहून त्यावरून वाहने चालवणे ही कृती साधी-सोपी धार्मिक अभिव्यक्ती नसून स्पष्टपणे भडकावू आहे.
यासाठी वेळ, नियोजन आणि पोलिसांची नजर चुकवण्याची मुभा आवश्यक आहे. म्हणजेच ही केवळ स्वयंस्फूर्त कृती नसून विचारपूर्वक आखलेले कटकारस्थान आहे.
पोलिसांची दुहेरी भूमिका
पोलिसांनी दोन जणांना ताब्यात घेतले, पण अशा घटनांमध्ये खरे सूत्रधार हाताशी येत नाहीत. वरवरची कारवाई दाखवून वातावरण निवळले असा आभास निर्माण केला जातो. पण समाजाला माहीत आहे की, पोलिसांच्या परवानगीशिवाय अशा मोठ्या प्रमाणावर रांगोळी काढणे आणि त्यावरून वाहने चालवणे शक्यच नाही.
इथे महत्त्वाचा मुद्दा म्हणजे पोलिसांचा दुहेरी चेहरा. कानपूरमध्ये “I ❤️ Muhammad” असे पोस्टर लावल्याबद्दल लोकांवर गुन्हे दाखल होतात, पण अहमदनगरमध्ये उघडपणे रांगोळी काढून त्याचे विडंबन करण्यात आले तरीही पोलिस हात झटकतात. यावरून कायद्याची अंमलबजावणी निवडकपणे होते हे सिद्ध होते.
धार्मिक द्वेष आणि “दंगलदूत”
समाजात धार्मिक ध्रुवीकरण करण्यासाठी काही कट्टरवादी नेहमीच संधी शोधत असतात. अहमदनगरमधील हा प्रकार त्याचे ताजे उदाहरण आहे. काही जणांना “दंगलदूत” असे म्हटले जाते, कारण त्यांचे कामच समाजाला भिडवणे, दंगल घडवणे आणि त्यातून राजकीय फायदा मिळवणे हे असते.
या प्रकरणात काही बहुजन समाजातील लोकही त्यांच्या प्रभावाखाली आल्याचे दिसते. आपल्या स्वतःच्या समाजाच्या हिताला तिलांजली देऊन हे लोक कट्टरवाद्यांच्या तालावर नाचतात, हे दुर्दैवी आहे.
दुहेरी मापदंडांचा प्रश्न
उत्तर प्रदेशातील योगी सरकारच्या पोलिसांनी “I ❤️ Muhammad” असे पोस्टर लावल्याबद्दल लगेच FIR दाखल केला. कारण त्यांच्या मते “अशी नवीन परंपरा बेकायदेशीर” आहे. पण जेव्हा भाजपा खासदार गिरिराज सिंह सोशल मीडियावर देवतांचे फोटो शेअर करतात, तेव्हा त्यांच्यावर कारवाई होत नाही.
मग प्रश्न असा आहे की – आपला देव कसा पूजायचा, कोणत्या स्वरूपात श्रद्धा व्यक्त करायची हे सरकार किंवा पोलिस ठरवणार का? संविधानाने दिलेल्या धर्मस्वातंत्र्याचा अपमान या निवडक कारवाईतून होत आहे.
राजकीय पार्श्वभूमी आणि निवडणूक समीकरणे
अहमदनगरसारख्या ठिकाणी अशा घटना निवडणुकीच्या पार्श्वभूमीवर घडणे काही नवीन नाही. धार्मिक तणाव निर्माण करून राजकीय फायदा मिळवणे ही जुनी पद्धत आहे. महिलांना आर्थिक लाभाचे आश्वासन, मोफत योजनांची घोषणा आणि त्याचबरोबर धार्मिक ध्रुवीकरण हे निवडणुकीतील ठरलेले शस्त्र आहे.
संग्राम जगताप हे स्थानिक राजकारणात प्रभावी मानले जातात. त्यांना समर्थन मिळवण्यासाठी अशा घटनांचा राजकीय फायदा होतो का, हा प्रश्न उपस्थित होतो.
समाजातील फूट वाढवण्याचे डावपेच
आजच्या काळात सामाजिक एकतेला सर्वात मोठा धोका म्हणजे अफवा आणि धार्मिक भडकावणी. सोशल मीडियावर, पोस्टरबाजी, रांगोळी किंवा इतर माध्यमातून “आपण वेगळे आहोत” हा विचार रुजवला जातो. त्यातून समाजातील तणाव वाढवणे आणि निवडणुकीत मते एकवटणे हेच उद्दिष्ट असते.
अशा डावपेचांना बळी न पडता समाजाने जागरूक राहणे गरजेचे आहे.
संविधानाचे मूल्य आणि नागरिकांची जबाबदारी
भारतीय संविधानाने प्रत्येक नागरिकाला आपला धर्म, श्रद्धा आणि पूजा करण्याचे स्वातंत्र्य दिले आहे. “I ❤️ Mohmad” असो वा “I ❤️ Ram”, ही वैयक्तिक श्रद्धा आहे. कोणी कसे पूजायचे हे सरकार किंवा इतरांना ठरवण्याचा अधिकार नाही.
पण जेव्हा याच श्रद्धेचा वापर दंगल घडवण्यासाठी, द्वेष पसरवण्यासाठी केला जातो, तेव्हा ती कृती निषेधार्ह ठरते. नागरिकांनी याची जाणीव ठेवून शांतता आणि ऐक्य टिकवण्यासाठी भूमिका घ्यायला हवी.
अहमदनगरमधील “I ❤️ Mohmad” रांगोळी वाद हा केवळ धार्मिक नसून राजकीय कटकारस्थान आहे. यातून दिसून येते की काही कट्टरवादी आणि त्यांना पाठिंबा देणारे राजकारणी समाजात फूट पाडण्याचे काम करत आहेत. पोलिसांचा दुहेरी चेहरा आणि निवडक कारवाई यामुळे जनतेत अविश्वास पसरतो.
धर्माचा वापर मतांसाठी होणे ही लोकशाहीसाठी धोक्याची बाब आहे. नागरिकांनी धर्माच्या नावावर उभे केलेले भिंती नाकारून ऐक्य, बंधुता आणि न्याय या संविधानिक मूल्यांवर ठाम राहणे हीच खरी गरज आहे.
